Zarys dziejów
Zgodnie z rozkazem Dowódcy 1 WDZ Nr PF 81 z dnia 30.06.2000 roku w sprawie reorganizacji, rozformowania i sformowania jednostek 1 WDZ w latach 2000-2001 sformowano Pułk Artylerii, który przejął dziedzictwo i kultywuje tradycje:
 
  • 1 Brygady Artylerii 1789-1794
  • 1 Batalionu Artylerii 1806-1814
  • 1 Kompanii Artylerii Lekkopieszej 1815-1831
  • 1 Pułku Artylerii Polowej Legionów 1914-1917
  • 1 Pułku Artylerii Lekkiej im. Józefa Piłsudskiego 1918-1939
  • 1 Wileńskiego Pułku Artylerii Lekkiej im. Gen. Józefa Bema
  • 1 Pułku Artylerii Lekkiej 1943-1945
  • 1 Berlińskiego Pułku Artylerii Lekkiej 1945-1993
  • 1 Ciechanowskiego Pułku Artylerii Mieszanej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
           
            Pułkowi nadano wyróżniającą nazwę ,,Ciechanowski” oraz imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. Święto pułkowe zostało wyznaczone na dzień 4 grudnia.
 
            1 brygada artylerii powstała w 1789 roku w okresie reform sejmu czteroletniego. Jej żołnierze w okresie powstania kościuszkowskiego dzielnie walczyli pod Gałkowem i Wilanowem, w obronie fortyfikacji warszawskich i na szańcach Pragi. Upadek powstania przerwał marzenia artylerzystów o niepodległej Ojczyźnie. Dopiero w czasach Księstwa Warszawskiego przystąpiono do tworzenia 1 Batalionu Artylerii, który wziął udział w wojnie przeciwko Austrii w 1809 roku, uczestnicząc w bitwie pod Raszynem oraz w walkach na Lubelszczyźnie i w Galicji.
            Baterie artylerii zapisały piękne karty w ciężkich bojach z armią carską w 1812r.
            W noc listopadową 1830r. do walki z wojskiem zaborcy stanęła 1 Kompania Artylerii Lekkopieszej. ,,Artyleria” mężnie walczyła pod Olszynką Grochowską, Ostrołęką, Grochowem, Wawrem i Iganiami.
            Po upadku powstania listopadowego, dopiero w okresie I wojny światowej w składzie legionów, odtworzono polską artylerię w postaci 1 Pułku Artylerii Polowej. Sławę i miano jednej z najlepszych jednostek legionowych przyniosły pułkowi mordercze walki pod Sokołówką. Krzywopłotami, Rafajłową, Mołotkowem i Konarami, nad Styrem i Stochodem.
            Po powrocie z frontu 2 listopada 1916 roku artylerzyści pułku wkraczają do Ciechanowa zajmując koszary. Pułkiem dowodził wówczas kpt. Edmund KNOLL – KOWNACKI. Kryzys ,,przysięgowy” i odmowa złożenia przysięgi na wierność zaborcom kończy się rozbrojeniem i wywiezieniem żołnierzy do obozów internowania w Szczypiornie i Beniaminowie.
            Ponownie pułk odtworzono w listopadzie 1918 roku. Wszedł on w skład 1 Dywizji Piechoty Legionów. Wziął udział w walkach z Armia Czerwoną w kampaniach na Litwie, Białorusi i Ukrainie. Uczestniczył w bitwach pod Głębokiem, Borysewem, Bobrzyńskiem, Borodzianką, Żytomierzem, Wasylkowem i Browarami.
            Zapisał chlubnie kartę w bitwie warszawskiej i w bitwie nad Niemnem. Za męstwo żołnierzy i długie lata walki został przez Marszałka Józefa Piłsudskiego uhonorowany orderem Virtuti Militari.
W latach 1922-1939 stacjonuje w Wilnie. We wrześniu 1939r. stawiając opór czołgom i artylerii przeciwnika walczył na Mazowszu, pod Pułtuskiem i Wyszkowem. Stopniowo milkną działa i baterie, ginie dowódca ppłk Marian PODLEWSKI, a resztki jednostki zostają rozbite w nocnej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim.
            Pułk odradza się na ziemi francuskiej w składzie 1 Dywizji Grenadierów przyjmując nazwę 1 Wileński Pułk Artylerii Lekkiej im. Gen. Józefa BEMA. Uczestniczy w walkach pod La Garde i nad kanałem Marna-Ren. Po kapitulacji Francji dzieli losy innych polskich jednostek.
            W 1943 roku na ziemi białoruskiej w składzie 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki sformowano 1 Pułk Artylerii Lekkiej.
            Pułk przeszedł szlak bojowy od Leniono do Berlina. Walczył pod Dęblinem, o Pragę, na Pomorzu i nad Odrą. Wziął udział w ,,szturmie Berlina”. Za zasługi wojenne otrzymał wyróżniającą nazwę ,,Berliński”. To żołnierze tego pułku zawieszali polską flagę na Kolumnie Zwycięstwa, w sercu hitlerowskich Niemiec.
            Okres powojenny pułku wyznaczają dwa etapy. Do kwietnia 1957 roku stacjonował w Garwolinie, następnie do 1994 roku w Bartoszycach pod nazwą – 1 Berliński Pułk Artylerii Haubic. Długie lata należał do przodujących jednostek artylerii Wojska Polskiego.
            Sformowanemu w 1994 roku 1 pam nadano sztandar w dniu 4 grudnia 1994 roku. Uroczystości odbyły się w centralnym punkcie miasta z udziałem ministra stanu – Szefa BBN Henryka Goryszewskiego oraz społeczeństwa Ciechanowa.
            Pierwsze ,,ostre salwy” żołnierze pułku oddali 8 lutego 1995 roku na orzyskim poligonie. Uczynił do dywizjon artylerii haubic dowodzony przez mjr. Kazimierza DYMKA. Od tego czasu pułk uczestniczył w wielu szkoleniach poligonowych, gościł przedstawicieli innych armii i poddawany był sprawdzianom ogniowym.
            W krótkim okresie w szeregach pułku wyrośli mistrzowie ognia artyleryjskiego Warszawskiego Okręgu Wojskowego tacy jak mjr Kazimierz Dymek, mjr Janusz Zawada, por. Wiesław Wróblewski, plut. Jacek Tobolski.
            Znaczne miejsce w działalności pułku zajmuje wielokierunkowa współpraca z otoczeniem zewnętrznym, a przede wszystkim z władzami samorządowymi, organizacjami społecznymi i szkołami. Przejawem tego była m.in. wizyta wojewody ciechanowskiego i prezydenta Ciechanowa w Orzyszu w trakcie szkolenia poligonowego pułku. Poczesne miejsce zajmuje również współpraca z organizacjami kombatanckimi m.in. ze środowiskiem byłych żołnierzy stacjonującego przed wojną w Ciechanowie 11 Pułku Ułanów Legionowych, weteranami Armii ,,Modlin”, Armii Krajowej i 1 Pułku Artylerii Lekkiej oraz byłymi żołnierzami zawodowymi.
            Na skutek reorganizacji jaka objęła Siły Zbrojne, również w Ciechanowie następuje rozformowanie 1 pam-u i sformowanie 1 Pułku Artylerii zakończone wręczeniem sztandaru w dniu 2 grudnia 2000 roku.
            W okresie swojego istnienia 1 Ciechanowski Pułk Artylerii poprzez uczestnictwo, a często współorganizację uroczystości patriotyczno-rekreacyjnych, wpisał się na trwałe w rytm życia społecznego Ciechanowa.
            Odbył pierwsze ostre strzelania na poligonie w Orzyszu, osiągając bardzo dobre wyniki. Pierwszym dowódcą pułku został płk dypl. Stanisław SŁAPCZYŃSKI. Od 23 sierpnia 2002r. pułkiem dowodził płk dypl. Zbigniew BARTOSZ., od 01.07.2004 do 30.06.2007 płk dypl. Mieczysław REJMAN. Obecnie obowiązki dowódcy pułku pełni płk dypl. mgr inż. Wojciech SOWIŃSKI. Z dniem 31.12.2010r. 1 Ciechanowski pułk artylerii został rozformowany.